โคมล้านนา มรดกของชาวเหนือ

Lamp-Lanna-Naga

โคมไฟของชาวเหนือที่มีมาแต่โบราณนั้นทำด้วยมือทุกชิ้น เรียกได้ว่าเป็นงาน Handmade เลยก็ว่าได้ อีกทั้งยังเป็นงานศิลปะชนิดหนึ่งเพราะต้องทำด้วยความบรรจง รวมทั้งมีการประดับลวดลายต่างๆแบบทางภาคเหนือลงไป ซึ่งมีความสวยงามได้กลิ่นอายแบบล้านนา

หลังเทศกาลวันออกพรรษา ช่วงปลายฝนต้นหนาว เป็นสัญญาณว่าได้ถึงเวลาของเทศกาลยี่เป็งแล้ว ชาวล้านนาต่างพากันเตรียมเครื่องไทยทานแล้วพากันไปทำบุณที่วัด บรรดาเหล่าผู้เฒ่าถือโอกาส ไปนอนค้างที่วัดเพื่อฟังธรรม

โคมไฟกับประเพณียี่เป็ง ถือเป็นของคู่กันมาตั้งแต่นานนม ในอดีตชาวล้านนามีโคมไฟใช้กันอย่างไม่แพร่หลายเท่าไหร่นัก จุดประสงค์ คือ ต้องการทำขึ้นเพื่อใช้เป็น ตะเกียง เพื่อจุดไฟให้สว่างในเวลากลางคืน แต่ในอดีตน้ำมันมีราคาแพง ประเพณีการจุดโคมไฟจึงมักมีเฉพาะในพระราชสำนัก และบ้านของเจ้านายชั้นผู้ใหญ่เท่านั้น ชาวล้านนาจึงใช้โคมไฟในฐานะของใช้ในครัวเรือนและสำหรับใช้ในพิธีกรรมเท่านั้น

แต่ในปัจจุบันนี้โคมไฟถูกนำไปใช้อย่างแพร่หลาย เช่น ตกแต่งตาม โรงแรม หรือ สถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ  เพื่อความสวยงาม ซึ่งโคมไฟล้านนาเองก็ได้รับความนิยมทั้งในประเทศไทย และต่างประเทศ อีกทั้งยังมีหลากหลายรูปแบบอีกด้วย

Lanna-Lanna-Heritage-Chiang-Mai

โคมไฟแบบล้านนาถูกนำมาใช้ ประดับ ตกแต่งอาคารบ้านเรือนเพื่อความสวยงาม และสร้างความเป็นศิริมงคลให้แก่เจ้าของบ้าน ซึ่งสำหรับชาวล้านนาเชื่อกันว่า การจุดโคมไฟ นำความเจริญและความสุขมาให้กับคนในครอบครัว อีกทั้งยังมีความเชื่อว่า เกิดมาชาติหน้าจะเป็นบุคคลที่มีความฉลาดเฉลียว เปรียบดั่งแสงของเปลวไฟที่ลุกโชติช่วงท่ามกลางความมืดมืด

ก่อนที่จะถึงวันเพ็ญเดือนยี่ ชาวล้านนาที่มีฝีมือในการประประดิษฐ์จะประดิษฐ์โคมรูปลักษณะต่างๆ  ซึ่งในปัจจุบันนิยมแขวนประดับตกแต่งตามอาคารบ้านเรือน รวมทั้งมีพ่อค้าจากต่างจังหวัดมากว้านซื้อไปเป็นจำนวนมาก โคมล้านนามีหลากหลายรูปแบบ ตามแต่ละภูมิปัญญาของท้องถิ่น แต่โคมรูปแบบโบราณ เช่น โคมรังมดส้ม  โคมไห โคมเพชร  โคมหูกระต่าย โคมผัด เป็นต้น ในปัจจุบันมีการใส่ไอเดียเข้าไปเป็นโคมรูปแบบใหม่ เช่น โคมจรวด โคมเครื่องบิน โคมร่ม โคมปราสาท เป็นต้น โคมเหล่านี้  ใช้ไม้ไผ่เฮียะ นำมาขึ้นโครง แล้วใช้กระดาษสาหรือกระดาษแก้ว ผ้าดิบ ติดลงไป ตัดกระดาษสีเงิน สีทอง ทำเป็นลวดลายสไตล์ล้านนาประดับตกแต่งอย่างสวยงาม

โคมล้านนาเหล่านี้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นอีกชนิดหนึ่ง ที่สามารถสร้างรายได้เข้าสู่ชุมชน ทำให้ลูกหลานมีอาชีพทำกิน ไม่ต้องดิ้นรนไปหางานทำที่อื่น อีกทั้งยังเป็นการสืบสานงานศิลปวัฒนธรรมแบบโบราณ เพื่อให้คงอยู่สืบต่อไปอีกด้วย