โคมไฟประเพณีสืบสานของชาวเหนือ

Lantern-Lighting-Chiang-Mai

เชื่อว่าคนไทยเกือบทุกคนต้องเคยเห็นโคมลอยที่พัดเอาความสว่างไสวไปทั่วฟ้ากันมาบ้าง มันเป็นภาพความงดงามที่น่าดูชม แสงไฟสีส้มตัดกับความมืดมิดของราตรีกาล มีดวงดาวน้อยใหญ่เป็นฉากหลัง โดยการปล่อยโคมลอยนี้เป็นประเพณีที่สืบต่อกันมาอย่างยาวนานของภาคเหนือ

ประเพณียี่เป็งประเพณีอันยิ่งใหญ่แห่งดินแดนล้านนา โดยได้สืบทอดกันมาตั้งแต่ครั้งโบราณ ยี่เป็ง คือวันเพ็ญเดือนยี่ของชาวล้านนา ตรงกับวันเพ็ญเดือน 12 หรือวันลอยกระทงนั่นเอง ซึ่งเป็นช่วงปลายฝน ต้นหนาว อากาศจึงมีความปลอดโปร่งท้องฟ้าแจ่มใส ธรรมเนียมของชาวล้านนานอกจากการลอยกระทงในแม่น้ำลำคลองก็คือ การจุดประทีปโคมลอยขึ้นไปบนท้องฟ้า โดยมีความเชื่อว่า เป็นการบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณี บนสวรรค์  กิจกรรมในงานยี่เป็ง มีพิธีทอดมหากฐินสามัคคีซึ่งจะจัดขึ้นในช่วงบ่าย และตอนดึกจะร่วมกันรำลึกถึงพระพุทธเจ้าด้วยการจุดประทีป และปล่อยโคมขึ้นสู่ท้องฟ้าถวายเป็นพุทธบูชา

ในภาษาเหนือ ยี่ แปลว่าสอง และ เป็ง หมายถึง เพ็ญ เมื่อนำรวมกันคือพระจันทร์เต็มดวงนั่นเอง หมายถึงประเพณีพระจันทร์เต็มดวงในเดือนสอง วันขึ้น 15 ค่ำเดือน 2 นั่นเอง โคมลอยนิยมลอยกันในงานเทศกาลลอยกระทง ทางภาคเหนือเรียกว่าประเพณียี่เป็ง เป็นการลอยกระทงของชาวล้านนา

Lantern-Lantern-and-peoplenew

ประเพณีลอยโคมที่เชียงใหม่ มักใช้กระดาษสีขาว เนื่องจากมีความโปร่งแสงเมื่อลอยบนท้องฟ้าแล้วจะมีความสว่างไสวสามารถมองเห็นได้ชัด  วิธีการจุดใช้หลักการเดียวกับการปล่อยบอลลูน โดยจะจุดเชื้อไฟ หรือขี้ไต้ เพื่อให้เกิดความร้อนส่งโคมลอยขึ้นบนฟ้า บางครั้งจะมีการเพิ่ม ดอกไม้ไฟ หรือ ประทัด เพื่อช่วยเพิ่มสีสันอีกด้วย การจุดโคมลอยนี้เป็นกุศโลบาย เพื่อบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณี บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ อีกทั้งยังมีความเชื่อว่าเป็นการลอยเคราะห์ ลอยโศก ให้พบเจอแต่สิ่งดีงาม นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่าชาติหน้าเกิดมาจะได้มีสติปัญญาดี เพราะแสงสว่างเป็นแสงที่ส่องท่ามกลางความมืด เปรียบดั่งปัญญาที่ฉลาด สามารถมองเห็นสิ่งต่าง ๆตามความเป็นจริง รวมทั้งเป็นการสร้างความสามัคคี และเป็นการอนุรักษ์ประเพณีที่สืบต่อกันมาอย่างเป็นเวลานาน

ทุกปีเมื่อถึงช่วงเทศกาลยี่เป็ง ร้านค้าต่าง ๆ จะนำโคมมาห้อยขายจำนวนมาก ชาวบ้านก็จะซื้อไปประดับบ้านเพื่อเพิ่มความสว่างไสวในเทศกาลยี่เป็ง มีพ่อค้าจากต่างจังหวัดมารับซื้อไปเป็นจำนวนมาก อาชีพทำโคมได้แพร่หลายออกไปยังหลายๆหมู่บ้าน  เป็นเรื่องน่าชื่นใจเพราะได้สืบสานงานหัตถกรรมของล้านนา ทำให้ลูกหลานได้มีอาชีพเลี้ยงตัว โดยไม่ต้องดิ้นรนไปหางานทำที่อื่น